A- A A+

Dobrostan w perspektywie europejskiej

Dobrostan zwierząt to zagadnienie, które jest przez hodowców postrzegane jako dotyczące przede wszystkim ferm hodujących zwierzęta futerkowe. Można mieć takie wrażenie, jeśli spojrzymy na ilość regulacji prawnych i zainteresowanie społeczeństwa tymi zagadnieniami.

Problemem tym interesują się także instytucje i organizacje zajmujące się zwierzętami futerkowymi: związki hodowców, domy aukcyjne czy ośrodki naukowe. W rzeczywistości problem ten jest znacznie szerszy, a odpowiedni poziom dobrostanu to zagadnienie, które dotyczy całej grupy zwierząt gospodarskich i na które europejskie społeczeństwa zwracają w ostatnich latach coraz większą uwagę.

Konsumenci produktów spożywczych pochodzenia zwierzęcego coraz częściej oceniają jakość żywności patrząc nie tylko na produkt finalny, ale równie ważna jest dla nich ocena warunków utrzymania zwierząt, z których żywność jest produkowana. Jest to w pełni uzasadnione spojrzenie także z punktu widzenia praktyki hodowlanej, bowiem poprawa dobrostanu zwierząt pozytywnie wpływa na jakość uzyskiwanych od nich produktów i ma bezpośredni wpływ na jakość i bezpieczeństwo żywności. Zintegrowaniu wiedzy z zakresu dobrostanu zwierząt w łańcuchu jakości żywności służył zamówiony i sfinansowany przez Komisję Europejską w latach 2004 – 2009 projekt Welfare Quality®: Science and society improving animal welfare in the food quality chain” (Welfare Quality®: Nauka i społeczeństwo w działaniach na rzecz poprawy dobrostanu zwierząt w łańcuchu jakości żywności). Projekt koncentrował się nie tylko na zapewnieniu zwierzętom odpowiednich warunków utrzymania i pełnej transparentności danych z zakresu jakości uzyskiwanych produktów zwierzęcych, ale także przewidziano w nim opracowanie zasad przekazania tej wiedzy społeczeństwu. Projektem objęto trzy najważniejsze gatunki zwierząt gospodarskich i ich produkty, tzn. bydło (mięsne i mleczne), trzodę chlewną i drób (brojlery kurze i kury nioski). Program badawczy w ramach tego projektu zakładał opracowanie standardów oceny dobrostanu zwierząt w gospodarstwie oraz systemów informacji o jakości produktów pochodzenia zwierzęcego i na tej podstawie wprowadzenie do praktyki hodowlanej strategii poprawy dobrostanu zwierząt. Wspomniane standardy zostały opracowane przede wszystkim z punktu widzenia i na potrzeby konsumentów oraz wymagań marketingowych handlu i dlatego w projekcie przyjęto spojrzenie "Od stołu do gospodarstwa" zamiast tradycyjnego "Z gospodarstwa na stół". Kluczem w tych działaniach było połączenie świadomej konsumpcji produktów zwierzęcych z właściwą praktyką hodowli zwierząt w gospodarstwach. Zwierzęta futerkowe są uznawane za zwierzęta gospodarskie w takim samym stopniu jak bydło, świnie, owce, konie czy drób. Dlatego też wszelkie regulacje prawne odnoszące się do ogólnie rozumianych „zwierząt gospodarskich”, należy postrzegać także w odniesieniu do lisów, norek czy szynszyli; dotyczy to zwłaszcza zagadnienia dobrostanu zwierząt. Bazując na opracowanym projekcie „Welfare Quality®”, Europejska Federacja Hodowli Zwierząt Futerkowych (EFBA) w roku 2009 rozpoczęła realizację projektu WELFUR, w ramach którego postanowiono opracować standardy postępowania z najważniejszymi gatunkami hodowlanych zwierząt futerkowych, tj. z norkami i lisami. Celem projektu było opracowanie i wprowadzenie programu oceny (certyfikacji) warunków utrzymania zwierząt na poziomie każdej fermy, co w efekcie doprowadzi do zagwarantowania zwierzętom odpowiedniego poziom dobrostanu. W ramach wspomnianego projektu „Welfare Quality®” wyodrębniono 4 najważniejsze z punktu widzenia dobrostanu zwierząt zagadnienia: zapewnienie odpowiedniego żywienia; zapewnienie odpowiednich warunków utrzymania; zapewnienie odpowiedniego stanu zdrowia; zapewnienie odpowiednich warunków do właściwego dla danego gatunku zachowania się zwierząt (behawioru). Te podstawowe zagadnienia podzielono jeszcze dodatkowo na 12 szczegółowych kryteriów. Kryteria zostały tak dobrane, by zebrane i opracowane informacje pozwoliły na uzyskanie całościowej oceny fermy. Ogólna konstrukcja systemu WELFUR oceny ferm jest oparta na tej wypracowanej w projekcie „Welfare Quality®”, jednak specyfika branży zmusiła do dokonania koniecznych modyfikacji. Po pierwsze, należało uwzględnić trzy okresy w całorocznym cyklu produkcyjnym (od skórowania do krycia, od krycia do odsadzania, od odsadzania do skórowania). W zależności od okresu, inna jest dominująca grupa zwierząt na fermie. Stąd powstała konieczność zbierania danych w różnych okresach, a następnie opracowanie ich spójnej oceny punktowej. Po drugie, system musiał uwzględniać dwa różne gatunki lisów i ich mieszańce oraz norki. Różnią się one typem zachowań i potrzeb, a więc interpretacja danego typu zachowania dla danego gatunku i liczba przyznanych punktów musi uwzględniać jego specyfikę. Po trzecie opracowany system oceny musi uwzględniać wszystkie systemy produkcyjne występujące w Europie, w tym różnice w obowiązującym prawie (np. dotyczące wielkości klatek) i warunków klimatycznych. Zdaniem unijnych ekspertów, system Welfare Quality® jest dobrą podstawą do opracowania systemów oceny dobrostanu dla innych gatunków zwierząt gospodarskich, musi jednak brać pod uwagę specyfikę tych gatunków i systemów produkcyjnych

Prof. Marian Brzozowski

Wróć